Xuất khẩu lập kỷ lục lịch sử: Thị trường Mỹ tăng trưởng ấn tượng nhưng dày đặc rào cản
Xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Mỹ tiếp tục lập kỷ lục với nhiều nhóm hàng chủ lực tăng trưởng hai con số, thậm chí vượt 100%. Tuy nhiên, việc phát triển thị trường ở Mỹ không hề dễ đi khi rào cản phòng vệ thương mại, thuế đối ứng và quy định kỹ thuật ngày càng dày đặc.
Nhiều mặt hàng duy trì đà tăng ấn tượng
Thống kê của Bộ Công Thuơng cho biết kim ngạch xuất nhập khẩu tháng 8/2025 ước đạt 63 tỷ USD, tăng 0,9% so với tháng trước. Xuất khẩu mặc dù chịu ảnh hưởng của chính sách thắt chặt tiền tệ của các nước, nhưng trong tháng 8 vẫn tăng nhẹ 0,6% so với tháng 7 và tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.
Lũy kế tổng kim ngạch xuất nhập khẩu từ đầu năm đến nay ước đạt gần 600 tỷ USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ. Bộ Công Thương dự kiến kim ngạch xuất nhập khẩu năm nay có thể là đạt 800 tỷ USD, đây là mức kỷ lục lần đầu tiên Việt Nam đạt được. Đặc biệt, cán cân thương mại năm nay dự kiến xuất siêu gần 14 tỷ USD.
Riêng xuất khẩu sang thị trường Mỹ trong tháng 8 giảm 5% so với tháng 7, nhưng tính chung 8 tháng vẫn tăng 17,3% so với cùng kỳ.
Trước những quan ngại của thuế đối ứng, ông Đỗ Ngọc Hưng - Tham tán Thương mại tại Mỹ cho biết, trong 8 tháng đầu năm, nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, như máy móc, thiết bị tăng từ 37% đến 103%; đồ nội thất tăng 16%; giày dép tăng 13%; dệt may tăng 15 - 20%; sắt thép tăng 26%; gỗ và sản phẩm gỗ tăng 32%; thủy hải sản tăng 26%.
Đặc biệt, một số nhóm hàng tăng trên 100% như máy móc, đồ chơi. Hiện Việt Nam đã có gần 10 nhóm hàng đạt hoặc tiệm cận mức kim ngạch trên 1 tỷ USD tại thị trường này.
Ông Hưng dự báo đà tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ có thể tiếp tục được duy trì trong thời gian tới. Bởi, hàng hóa Việt Nam luôn được các nhà nhập khẩu và phân phối Mỹ quan tâm nhờ tính chất bổ trợ, ít cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm nội địa, cùng phân khúc thị trường ổn định.
Chất lượng hàng hóa ngày càng được nâng cao nhờ doanh nghiệp đầu tư máy móc, công nghệ và chuyển đổi sản xuất theo hướng đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng Mỹ. Ngoài ra, trước sự biến động chính sách thuế quan của Mỹ, nhiều doanh nghiệp đã tận dụng cơ hội để tăng tốc xuất khẩu, dẫn tới mức tăng trưởng cao.
"Điều này khẳng định Việt Nam là thị trường cung ứng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, với chất lượng, mẫu mã được cải thiện và khả năng chống chịu tốt, dù thuế đối ứng của Mỹ vẫn ở mức 20%", ông Hưng nêu rõ.
Thách thức từ phòng vệ thương mại
Tuy nhiên, ông Hưng lưu ý, sau mùa lễ hội tháng 11 và kỳ Giáng sinh tháng 12, nhu cầu thu mua từ các nhà phân phối Mỹ có thể chững lại. Nguyên nhân do hiện Việt Nam đang chịu mức thuế đối ứng 20% và thuế chuyền tải 40%, trong khi Mỹ chưa đưa ra định nghĩa rõ ràng về cách xác định hàng hóa truyền tải cũng như quy tắc xuất xứ.
Các doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ cũng gặp thách thức với điều tra phòng vệ thương mại. Mỹ là đối tác khởi xướng nhiều vụ việc nhất đối với hàng hóa Việt Nam.
Tính đến tháng 9/2025, Mỹ đã mở 77 vụ điều tra, riêng trong 7 tháng đầu năm 2025 đã có tới 7 vụ (tương đương trung bình một vụ mỗi tháng). Ngoài Mỹ, nhiều quốc gia khác cũng đẩy mạnh các biện pháp bảo hộ và dựng rào cản kỹ thuật, gây khó khăn cho hàng hóa Việt Nam khi xuất khẩu.
Liên quan đến điều tra theo Mục 232 của Đạo luật Thương mại mở rộng 1962, Mỹ đã triển khai với nhiều nhóm hàng, từ đồng, dược phẩm, bán dẫn, xe tải, khoáng sản, cho đến máy bay dân dụng. Mới đây, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh miễn thuế cho 45 nhóm hàng từ ngày 8/9, song việc miễn giảm này được gắn chặt với lợi ích kinh tế mà đối tác mang lại cho Mỹ.
Gần đây, Mỹ ban hành sắc lệnh nâng cao năng lực ngành thủy sản trong nước. Đặc biệt, Cơ quan Quản lý đại dương và Khí quyển Mỹ (NOAA) đã ra phán quyết không công nhận tính tương đương trong quản lý, bảo tồn thú biển của Việt Nam. Theo đó, từ ngày 1/1/2026, các sản phẩm hải sản từ 12 nghề cá của ta có nguy cơ bị hạn chế hoặc cấm xuất khẩu sang Mỹ.
“Thực tế này đặt ra nhiều bài toán cho cơ quan chức năng trong quá trình đàm phán với Mỹ, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh và tuân thủ chặt chẽ các quy định để duy trì đà tăng trưởng bền vững", ông Hưng nhìn nhận.
Tạo tâm lý ổn định, tăng tính dự báo cho doanh nghiệp
Để quá trình xuất khẩu sang Mỹ của doanh nghiệp Việt gặp thuận lợi, ông Hưng đề xuất một số giải pháp chính để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.
Trước hết, cần thúc đẩy đàm phán, ký kết các thỏa thuận với Mỹ để tạo tâm lý ổn định, tăng tính dự báo cho doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để cộng đồng doanh nghiệp nắm rõ và tuân thủ các quy định.
Đối với ngành thủy sản, cần phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ và Bộ Công Thương để làm rõ phạm vi ảnh hưởng của các quyết định liên quan, thúc đẩy các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ triển lãm, tìm kiếm cơ hội xuất khẩu mới. Đồng thời, dự báo và cảnh báo sớm các vụ kiện phòng vệ thương mại theo Mục 232 để tránh bị động.
Với ngành gỗ và sản phẩm gỗ, doanh nghiệp cần chú trọng minh bạch nguồn gốc nguyên liệu, xây dựng quy trình sản xuất kinh doanh rõ ràng, dễ tra cứu và trích xuất thông tin khi cơ quan Mỹ yêu cầu, nhằm tránh nguy cơ bị cáo buộc lẩn tránh thuế hoặc truyền tải bất hợp pháp.
“Bên cạnh các khó khăn, nhiều hiệp hội ngành hàng, cơ quan quản lý và đối tác tại Mỹ, kể cả trong giới chính trị, vẫn đánh giá cao Việt Nam là đối tác thương mại thân thiện, có tính bổ trợ cho nền kinh tế Mỹ. Đây là cơ sở quan trọng để hai bên tiếp tục hợp tác sâu rộng hơn trong thời gian tới”, ông Hưng kỳ vọng.
Kỳ Thư
« Go Back